Ep 32 Effective interview
การทำงาน,  ความรู้

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ – “เบลล์ จิรเดช บ.ก. a day”

5
(3)
เบลล์ จิรเดช โอภาสพันธ์วงศ์ – บ.ก. a day

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ

จงมองว่าคนที่เราสัมภาษณ์ก็เป็นมนุษย์คนหนึ่งเหมือนกัน แล้วเราจะตั้งคำถามได้น่าสนใจมากขึ้น และเมื่อบทสัมภาษณ์ออกไปแล้ว มันจะส่งผลต่อคน 3 คน นั้นคือคนที่ถูกสัมภาษณ์ คนอ่าน และคนเล่าเรื่องอย่างเราเอง

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ 1

หากถามว่าเราชอบใครมากที่สุดในงาน iCreator Conference 2019 บอกเลยว่ายากเพราะทุกคนมีลีลาการนำเสนอที่น่าสนใจ และถ่ายทอดพลังมาให้ผู้ฟังอย่างเต็มที่จริงๆ แต่คนที่ประทับใจที่สุดเลยคือ คุณเบลล์ จิรเดช โอภาสพันธ์วงศ์ บรรณาธิการของสำนักพิมพ์ดังอย่าง a day เพราะไม่คิดมาก่อนเลยว่างานสัมภาษณ์คนอื่นจะคูลขนาดนี้

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ 12

เคยคิดว่างานสัมภาษณ์คนเป็นเรื่องง่ายสำหรับคนทั่วไปนะ แค่เตรียมคำถามมา และถามเขาก็จบ แต่สำหรับคนขี้อายอย่างเรา ที่อยากรู้เรื่องราวของคนอื่น แต่ไม่กล้าถามเพราะคิดมาก ก็อยากฟังเทคนิคจากผู้เชี่ยวชาญอย่างคุณเบลล์ ที่สัมภาษณ์คนดังมาเกือบ 10 ปี! แต่ละบทสัมภาษณ์ก็มีมุมมองที่น่าสนใจ ไม่ซ้ำใครเลย

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ 1

การสัมภาษณ์คนเป็นงาน Unique (เป็นเอกลักษณ์) คนถามต่างกัน คำตอบก็ต่างกัน และงานสัมภาษณ์ที่ดีไม่ใช่แค่บอกเล่าข้อมูลให้ผู้อ่านได้รู้ แต่อาจจะสร้างความเปลี่ยนแปลงให้กับชีวิตของคนอ่านคนหนึ่งเลยก็ได้ เหมือนเวลาเราอ่านบทสัมภาษณ์ไอดอล แล้วเกิดไฟลุกอยากจะออกไปแตะขอบฟ้าเดี๋ยวนั้น ในงาน iCreator Conference 2019 คุณเบลล์ก็ได้มาถ่ายทอด 25 เทคนิคการสัมภาษณ์และตั้งคำถามให้มีประสิทธิภาพ

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ 1

1. งานสัมภาษณ์เหมือนจะเรียบง่าย แต่มันซับซ้อนและละเอียดอ่อน ใครละเอียดกว่าได้เปรียบ – มันซับซ้อนที่เมื่อวันเวลาเปลี่ยน จำนวนคนฟังสัมภาษณ์เปลี่ยน น้ำเสียงเปลี่ยน แววตาเปลี่ยน คำตอบที่ได้ก็จะเปลี่ยน ดังนั้นต้องวางแผนให้ละเอียดตั้งแต่ก่อนนัดสัมภาษณ์ เช่น ถ้าอยากพูดคุยในหัวข้อที่เซนซีทีฟ ก็ต้องเลือกสถานที่ที่เป็นส่วนตัว

2. ก่อนสัมภาษณ์/ระหว่างสัมภาษณ์/หลังสัมภาษณ์ เรียกร้องทักษะแตกต่างกัน

  • ก่อนสัมภาษณ์ต้องมีทักษะหาข้อมูล (Research) และการจับประเด็นเก่ง เพื่อให้ได้คำถามที่ดี
  • ระหว่างสัมภาษณ์ ต้องเป็นมีสกิลการพูดคุยเก่ง รับมือสถานการณ์เก่ง ก็จะได้บทสัมภาษณ์ที่เป็นธรรมชาติ
  • หลังสัมภาษณ์ ต้องเก่งเรื่องจับประเด็นจากสิ่งที่เขาพูด และทักษะการเขียนถ่ายทอด
การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ 1

3. วิธีจัดการกับความกลัวที่ดีที่สุดคือการเตรียมตัว – เช่น เราจะไปคุยกับใคร, เราอยากได้อะไรจากการสัมภาษณ์เขา, เราอยากคุยประเด็นไหน, เราจะสื่อสารกับใคร และเราจะเล่าผ่านสื่อใด

4. ความลึกข้อมูลที่มีส่งผลต่อความลึกของคำถามที่ตั้ง – ไม่ใช่แค่รู้พื้นฐานคร่าวๆ ว่าเขาทำอาชีพอะไร แต่ต้องถึงขนาดตอนนี้เขากำลังทุกข์หรือสุข เขากำลังอินอยู่กับเรื่องอะไร ซึ่งเราสามารถรู้ได้จากการหาข้อมูลจากโซเชียลมีเดียของเขา

5. เราจะผ่อนคลายขึ้นเมื่อเรารู้จักคนตรงหน้าดีพอ – ในฐานะคนเล่าเรื่อง เราจะสามารถถ่ายทอดเรื่องราวออกมาได้ดีกว่าหากเราผ่อนคลาย

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ 1

6. อย่าโดนลวงตาด้วยบทบาทของเขา มองเขาในฐานะมนุษย์คนหนึ่งด้วย – แล้วเราจะได้คำตอบที่แตกต่างอย่างสิ้นเชิง เช่น ถ้าเรามองว่าเขาคือนักร้องดัง เราจะถามเขาแค่ว่าเพลงใหม่คุณเป็นอย่างไรบ้าง แต่ถ้าเรามองว่าเขาคือมนุษย์เหมือนกัน เราอาจจะถามเขาว่า คุณคิดเรื่องอะไรอยู่ตอนที่แต่งเพลง คุณสุข/ทุกข์ มีความรู้สึกยังไง

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ 1

7. มองให้เห็นความธรรมดาในคนพิเศษ มองให้เห็นความพิเศษในคนธรรมดา – เวลาเราสัมภาษณ์คนดัง เขามีความพิเศษมากมายอยู่ในตัวที่ทุกคนรู้อยู่แล้ว ดังนั้นหากเราดึงความเป็นมนุษย์ธรรมดาออกมาจะทำให้บทสัมภาษณ์น่าสนใจมากขึ้น ในทางตรงกันข้าม หากเราสัมภาษณ์คนที่ไม่มีชื่อเสียง แต่เราสามารถทำให้เขาถ่ายทอดความพิเศษของเขาออกได้ จะทำให้การพูดคุยน่าสนใจมากขึ้น

8. แต่ละคำถามให้ผลลัพธ์แตกต่างกัน และมันส่งผลต่อคุณภาพของการเล่าเรื่อง

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ 1

9. ยิ่งถามได้น้อย ยิ่งต้องคิดเยอะ – หากเราถามได้ 100 คำถาม เราจะมีคำถามมากมายอยากถามไปหมด แต่ถ้าเราถามได้ 1 คำถาม เราจะคิดคำถามที่สำคัญจริงๆ ออกมาได้

10. การเตรียมจากประเด็น จะทำให้เราสร้างคำถามได้ไม่จำกัด – คนๆ หนึ่งมีเรื่องราวมากมายหลายแง่มุมในขีวิต แต่เราไม่ได้มีเวลาเพียงพอ ดังนั้นให้ตั้งประเด็นสำคัญไว้ และแตกออกมาเป็นคำถามที่เกี่ยวข้องไปเรื่อยๆ จะทำให้เราได้คำถามเผื่อไว้เยอะ และไม่หลุดประเด็น

11. องค์ประกอบที่ส่งผลต่อบทสนทนา มีทั้งสิ่งที่ควบคุมได้และควบคุมไม่ได้ – เช่น ระยะเวลา สถานที่ อารมณ์ ความสนิทสนม ฯลฯ ให้ทำสิ่งที่เราควบคุมได้ให้ดีที่สุด แล้วมันจะส่งผลต่อสิ่งที่เราควบคุมไม่ได้ด้วย เช่น วันนั้นคนนัดสัมภาษณ์อาจจะป่วย เลยอารมณ์ไม่ดี ซึ่งเป็นสิ่งที่เราควบคุมไม่ได้ แล้วถ้าเรามาสายอีก (ซึ่งเป็นสิ่งที่เราควบคุมได้) เขาก็จะยิ่งหงุดหงิด แต่ถ้าเรามาตรงเวลานัดและปฏิบัติกับเขาอย่างดีที่สุด เขาอาจจะรู้สึกดีขึ้นก็ได้

12. ช่วงเวลาแรกสำคัญมาก -ถ้าเราอยากให้คู่สนทนาเปิดใจ เราต้องทำช่วงเวลาแรกให้ดีที่สุด เช่น ตอนติดต่อครั้งแรก ตอนเจอหน้าครั้งแรก คำถามแรก เป็นต้น ถ้าเราไปตามนัดสายตั้งแต่ครั้งแรก เขาจะตัดสินเราไปแล้วว่าเราไม่ให้ความสำคัญการงานครั้งนี้ และอาจจะปิดใจไปเลย ดังนั้นหากอยากให้เขาเปิดใจ ต้องปฎิบัติกับคู่สนทนาให้ดีที่สุดในฐานะเพื่อนมนุษย์คนหนึ่ง

13. เริ่มบทสนทนาด้วยคำถามง่ายๆ คำถามที่เรียกร้องความไว้ใจเอาไว้หลังๆ – มีหลายคำตอบที่เขาคงไม่อยากบอกกับคนที่เจอหน้ากันครั้งแรก ซึ่งงานสัมภาษณ์ส่วนใหญ่เป็นการสัมภาษณ์คนที่เจอกันครั้งแรก ดังนั้นจงใช้เวลาตั้งแต่วินาทีแรกสร้างความเชื่อใจ เช่น ถามคำถามที่ให้รู้ว่าเราเตรียมตัวมาอย่างดี ตั้งใจฟังสิ่งที่เขาพูด แสดงออกว่าเราสนใจเขาจริงๆ

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ 1

14. ไม่ว่าจะถามข้อมูล ความคิด ความรู้สึก ก็เป็นคำถามที่ดีได้ – ถ้ามันสามารถทำให้เราได้สิ่งที่อยากได้และสะท้อนตัวตนอีกฝ่ายได้

15. กระดาษคำถามเหมือนร่มชูชีพ มีไว้ให้อุ่นใจ ถ้าไม่จำเป็นไม่ต้องใช้ – การสนทนาที่ดีควรลื่นไหลไปตามธรรมชาติ จึงไม่ควรดูโพยไปถามไป แต่ถ้าเมื่อใดเราเกิดนึกไม่ออก การมีกระดาษคำถามไว้ก็ช่วยให้เราอุ่นใจ

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ 1

16. คำถามคือเส้นเลือด การฟังคือหัวใจ – ต้องฟังแบบ Active Listening คือฟังแบบมีแอคชั่นโต้ตอบกับสิ่งที่เขาพูด เพราะคำถามที่ดีมักอยู่ในคำตอบของคู่สนทนา

17. คำถามที่ดีนำมาซึ่งคำตอบที่ดี คำถามที่ดีอยู่ในคำตอบที่ดี – หลายคำถามเราไม่มีทางนึกออกจากตอนหาข้อมูล แต่จะมานึกได้ตอนเราคุยกับเขาอยู่

18. อย่าลืมอ่านคู่สนทนาผ่านสีหน้า แววตา น้ำเสียง – อย่ามัวแต่อ่านคำถามจากกระดาษ อ่านคนที่เราสัมภาษณ์อยู่ด้วย บางครั้งเขาอึดอัดใจในบางหัวข้อ ถ้าเราเป็นหุ่นยนต์ เราก็จะถามต่อไปเรื่อยๆ โดยไม่สนใจความรู้สึกเขา

19. ถ้อยคำมีจำกัด – เรื่องราวทั้งหมดในชีวิตของคนๆ หนึ่ง ให้เล่าทั้งเดือนก็คงยังไม่หมด แต่เรามีเวลาสัมภาษณ์และพื้นที่ถ่ายทอดจำกัด ดังนั้นอย่าหลุดประเด็น เลือกคุยเรื่องที่เราเตรียมมาก่อน

20. อย่าลืมว่าสิ่งที่เราอยากรู้ถามได้หลายวิธี แต่ละวิธีได้คำตอบต่างกัน – อาจใช้วิธีบิดคำถามเพื่อให้ดูน่าสนใจขึ้น เช่น ตอนสัมภาษณ์คุณสิงห์จากรายการเถื่อน ทราเวล คุณเบลล์อยากรู้ว่าคุณสิงห์กลัวเรื่องความตายไหม เพราะต้องออกไปเที่ยวในสถานที่อันตราย แทนที่จะถามตรงๆ ว่า “คุณกลัวตายบ้างไหม?” ก็ถามว่า “คุณได้ทำประกันชีวิตไว้หรือเปล่า?” แทน

21. เครื่องมือเดียวที่เรามีคือคำถาม ใช้คำถามตรวจสอบ – ถ้าอยากรู้ว่าคู่สนทนาพูดจริงหรือไม่ ก็ให้ใช้คำถามตรวจสอบ เช่น ผู้ถูกสัมภาษณ์บอกว่าการปลูกบ้านอยู่ต่างจังหวัดเป็นความสุขที่สุดสำหรับทุกคน หากเราสงสัยหรือไม่เห็นด้วย ก็ให้ใช้คำถามถามต่อ อย่าไปตัดสินว่าเขาพูดไม่จริง เช่น ถามต่อว่าแล้วคนที่มีข้อจำกัดควรทำอย่างไร

22. คิดไว้เสมอว่าคนที่เราสัมภาษณ์เป็นคนมีเหตุผล – เราเป็นผู้ถ่ายทอดเรื่องราวให้คนอื่นฟัง ไม่ได้มีหน้าที่ตัดสินว่าสิ่งที่เขาพูดมีเหตุผลหรือไม่มีเหตุผล ให้เล่าเรื่องตามจริง

23. ตอนถ่ายทอดจำไว้ว่าเราเป็นสะพาน อย่าใส่ตัวเองลงไปมากเกิน – หากเป็นงานเขียนรีวิว เราสามารถวิพากษ์วิจารณ์ได้เต็มที่ แต่งานสัมภาษณ์คือการเล่าเรื่องราวของคนอื่น ดังนั้นอย่าเผลอใส่คำวิจารณ์ของตัวเองลงไปจนคนอ่านงงว่านี้คือสิ่งที่เราพูด หรือผู้ถูกสัมภาษณ์พูดกันแน่

24. จงจดจำความรู้สึกตอนที่เราฟังให้ได้ แล้วนำความรู้สึนั้นมาถ่ายทอดให้ไม่ตกหล่น – ตอนพูดคุยกับเขา เราอาจจะรู้สึกซึ้งจนน้ำตาไหล แต่พอมาเขียนเล่ากับรู้สึกเฉยๆ นั้นแปลว่าเราทำอะไรตกหล่นไป ให้ถ่ายทอดงานออกมาให้ได้ความรู้สึกเหมือนตอนที่พูดคุยกันมากที่สุด

การตั้งคำถามและสัมภาษณ์อย่างมีประสิทธิภาพ 1

25. ทุกบทสัมภาษณ์จะส่งผลกับคน 3 คน – คนแรกคือคนที่เราสัมภาษณ์เขา คนที่สองคือคนอ่าน คนสุดท้ายคือคนที่เล่าเรื่องราวเหล่านั้น

ชอบบทความนี้มั้ยคะ?

โหวตเลย!

คะแนนปัจจุบัน 5 คะแนน

คนแรกน่ารักเสมอ โหวตเลย!

ขอบคุณที่ชอบบทความของเรานะ

ติดตามเรื่องราวดีๆ ได้ที่ช่องทางเหล่านี้เลย

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *